Our website uses cookies to ensure top quality of the services you receive in a way customised to your needs. If you do not change your cookies settings, you agree to have them saved on your end device. For further details, see the PRIVACY AND COOKIES POLICY. Accept
home | site map
      


 

Aktualności


  « wróć

Zabytek miesiąca z Muzeum Początków Państwa Polskiego - Maj.
Zabytek miesiąca z Muzeum Początków Państwa Polskiego - Maj.

Zdobione okładziny z poroża (2 sztuki), Gniezno  -  Góra Lecha, Podgrodzie III, wczesne średniowiecze.

Oprócz prostych narzędzi i przedmiotów kościanych, jak np. kolce, łyżwy, szydła czy hetki znajdowane są także na stanowiskach archeologicznych bardziej zaawansowane w technice wykonania przedmioty, wykonywane z poroża. Przykładem są prezentowane łukowate okładziny z poroża, bogato zdobione, datowane ogólnie na X-XIII w.,  odkryte podczas przedwojennych wykopalisk na III gnieźnieńskim podgrodziu. Ich wykonanie wymagało większego nakładu pracy, umiejętności i zmysłu zdobniczego, były więc raczej wytworem wyspecjalizowanych rzemieślników.

W wytwórczości rzemieślniczej wykorzystywano poroże sarny, jelenia, łosia i daniela. Problem z porożem jako surowcem wynikał z faktu, że w stanie naturalnym jest ono twarde i trudne w obróbce. Niezbędne były więc długotrwałe zabiegi zmiękczające jak np. moczenie w kiszonkach roślinnych (np. szczawiu) lub w kwaśnym mleku. Archeologia doświadczalna wykazała, że potrzeba było około 6 tygodni, aby zmiękczyć róg w roztworze szczawiowym. Po około dobie poroże znowu twardniało i potrzeba było niekiedy powtórnie zmiękczać obrabiany półwytwór przedmiotu czy narzędzia.

Zmiękczone kawałki surowca rzemieślnik dzielił za pomocą piłki na cienkie płytki z poroża takie,  jak np. widoczne okładzinki. W następnym etapie wygładzał je i pokrywał wgłębnym ornamentem. Wśród wątków zdobniczych, widocznych na prezentowanych okładzinach, w pierwszym rzędzie uwidaczniają się szeregi kółek z zaznaczonym środkiem, kółka w układzie koncentrycznym a także małe kółka z zaznaczonym środkiem, tzw. "oczka". Ornament oczkowy i z kółek wykonywano za pomocą cyrkla. W Gnieźnie ten typ ornamentu, występując w zestawieniu z innymi zdobieniami, był najpopularniejszy. W wykonaniu płytek oraz w ich dekoracji dostrzegamy duże doświadczenie rzemieślnika, pracującego najpewniej w obrębie gnieźnieńskiego podgrodzia.









zobacz wszystkie aktualności
Działalność biura PCIT finansowana z dotacji Starostwa Powiatowego w Gnieźnie i z dotacji Urzędu Miasta Gniezno